Menim dayim

Mənim dayımın bir yaxçı səsi var. elə ki hər yerdə dostlarınnan ya ailəsilə yığışsa hətmən ondan istəllər ki onlara oxusun. Bizim ailədə bir sıra təranələr və avazlar onun adıyla tanınıp və bizler çox çox onları sevərik, xususən ki dayımın səsilə ola. Bunların biri böylədir:
“Dağlarda əsəndə payız yelləri balam,
ağac yarpağını yolmasa olmaz balam,
canani ürəkdən cannan sevənin balam,
gözləri gan yaşla dolmasa olmaz.

Qəlbim xəbər verir səadətindən balam,
o xumar gözlərin məhəbbətindən balam,
sənin bu sevdalı təbiətindən balam,
könlümdə nişana galmasa olmaz.

Yar diən danışıb dilən hər aşiq balam,
ürəkdən dərdləri bilən hər aşiq balam,
eşqin mənasını bilən hər aşiq balam,
yar yolunda qurban olmasa olmaz.”

gozəldir,demə?

QILINC NAĞILI

Oxtay (Aliriza Anbdilden bir shiir):
... Bir gün varıdı, bir gün yoxudi.
İster acıq, ister toxuq.
İster yanaq dünya üçün
İster dünyalar yandıraq...
Dünyadan el üzmüş ata-
Uzandı qibleye san.
Dedi:
- Menim vardan - yoxdan bir qılıncım qalıb tekçe.
Getirsinler vidalasım.
Her bir kişi ölüme de qılınc ile getmelidir".
Böyük oğlan dedi: "Ata!
Kimden qalıb bu pas basmış çürük qılınc obamıza?
Dedi: "Oğul neyin deyim, neyi qala...
Uzun sözdür.
Men qorxuram nağıl başa çatmamışdan ölüm
meni sizden ala.
Dedi: "Ata
Kim qayırdı bunu haçan?"
Dedi: "Bunu kimse bilmir.
Deyirler ki, nece min il bundan qabaq
Qaradağda itmiş,batmış bir demirci".
Dedi: "Kimleri köçürdüb?"
Dedi:
"Dümrülün elinde ev quran imiş.
Koroğlu belinde xan qovan imiş.
Şah İsmayıl çağı top qıran imiş.
Settarxandan beri qalmış qınında"
Baxıb gördü atası da başın çekib öz qınına.
Onda gördü sesi batdı.
Boğazında şişib qalan nağıl ile qucaqlaşıb rahat
yatdı.
Çökdü oğlan:
"Atam qılınc ile yatır
Lakin bize gerek deyil daha qılınc.
Bugün qılınc neye gerek
Men özüm de qocalmışam.
İstemirem".
Ortancıl da bunu dedi:
"Hayla günler ötüb artıq
Bugün qılınc neye gerek.
Yoxsa yene al qan tökek".
Onda geldi kiçik qardaş.
Öz balaca ellerini uzatdı ki,
"Menim olsun bes ele de"
Getdi çatdı Qaflantıya,
Onda gördü Qaflantının göy quşların -
Qanad çalıb kölge saldılar başına.
Seyr etdiler heyran qaldılar yaşına.
Çiçekleri yellediler,
Daş-çınqılı denlediler...
Hezin layla söylediler
Oğlan yatdı, quşlar uçdular, getdiler.
Onda çıxdı saqqallı tat
Ayağı altda qara bir at.
Bir elinde qara barat. Bir eli de kökden kesik.
Bir gözünde qalın gözlük.
Bir gözü de ezelden yox.
Gözleri ac qursağı tox.
Başı qarpız, çöl qarpızı.
Özü alemin baldızı
Qoltuğundakı keşkülü
Hiyle, ovsun ile dolu...
Qaflantının çobanları deyirler ki,
Her il qora pişen ayda,
Hilal çıxcaq,
Çox qeribe bir ses gelir
Qızıl özen sularından.
Cavan bir ses "Qılınc" deyir, haray çekir
Onda quşlar bürüyürler göyün üzün.
Onda heç kim biler olmur
suyun sözün.

Music: Resid Behbudov - Collection

Sönməyən Ulduzlar - Rəşid Behbudov. * Məzmun: Azərbaycan, Lalələr, Payız, Gözəlim sənsən, Abşerona bahar gəlir, Küçələrə su səpmişəm, Sənsiz dünya, Ağacda alma yetişib. * Rəşid Behbudov, 1915-ci il dekabrın 14-də Tiflisdə doğulub. Uşaq yaşlarından məktəb xorunda oxuyub. 1933-cü ildə Dəmiryolu Texnikumuna daxil olub. Təhsili dövründə tələbə özfəaliyyət orkestrində çalışıb. Hərbi xidməti zamanı ordu ansamblının solisti olub. Əsgəri xidmətdən sonra Tiflis estrada qruplarından birində solistlik edib və tezliklə bəstəkar A.Eyvazyanın rəhbərlik etdiyi Ermənistan Dövlət Caz orkestrində solistliyə başlayıb. 1930-cu illərdə Ermənistan Dövlət Opera və Balet Teatrında klassik operaların xor səhnələrində solo oxuyub. İlk dəfə 1939-cu ildə həmin teatrın truppasında Moskvada Ermənistan İncəsənəti günlərində iştirak edib. 1942-ci ildə kollektivlə birgə Krım cəbhəsinə gedib. 1943-cü ilin sonunda Bakı kinostudiyasında Ü.Hacıbəyovun “Arşın mal alan” əsərində baş rola dəvət alıb. 1945-ci ildə film efirə çıxıb. 1949-cu ildə Budapeştdə Gənclərin və tələbələrin Ümumdünya festivalında çıxış edib. SSRİ xalq artisti, Sosialist Əməyi qəhrəmanı, Dövlət mükafatı laureatı, Lenin ordeni sahibidir. 1989-cu il iyunun 9-da vəfat edib.

O olmasin, Bu Olsun (1956)

O Olmasın, Bu Olsun. Məşədi İbad. Operetta. Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettası əsasında musiqili komediya. 1956 © Baku Kinostudio, Azerbaijan

vətən

əzizim vətən yaxçı
koynagi kətan yaxçı
gürbət yer jənnət olsa
yenədə vətən yaxçı

Musiqi siti

Bir gözəl və dəyərli site tapmişam. Musiqiləri, məxsusən classic ahəngləri mənə hamıdan çox yapışdı. əlbəttə deməliəm ki bu site ərəb alfabetilə yazılıp və mən burda müstəqim musiqi parçasının linkin qoyuram bura.

Yeni il

Yeni təqvim ilini mən norvej məmləkətində geçitdim, əziz dayımın evində. Ilin təhvilindədə bir konsertə getdik ki oranın azərbaijanlıları tadarük görmüşdülər. Oynamax və oxumax çox yapışdı. Düzdür ki xanəndəni çox bəyənmədim amma eləki oynamax havasın, ləzgini goydular da dayanmax olmazıdı. Bir ağrıan dizinən zəndayınnan birlikdə ortada bir çaldırdıx ki gəl görəsən. Amma programın sonu hamıdan artix yapışdı, orda ki mənim dayımı ortaya çağırdılar ki o gözəl səsilə bir neçə mahnı bizim için oxuya və necə gozəl oxudu!

ömür

Geçdi bahare ömrümüz
It kürədən geçən kimin

Gən kürədən rahat geçər
Dar kürədən geçən kimin

Hər kim bunun ədəbsiz (!) və təkmil versionun bilir zəhmət olmasa mənə yollasın.

həyat

Söz: Mədinə Gülgun

Kiminə nağıldır kiminə xəyal
Kiminə bir quru şöhrətdir həyat
Kiminin başında bir şirin röya
Kiminə sadəcə söhbətdir həyat

Kiminin başında qızıl quş olur
Kiminin ömründə yorulmuş olur
Kiminin yolunun üstə daş olur
Gah aci gah şirin şərbətdir həyat

Kiminin başında solmayan zərdir
Kiminin üzünə gülən səhərdir
Kiminin ömrünə saysız əsərdir
Kiminə sadəcə söhbətdir həyat

Diller

Büyün iranlı və fars dilində olan veblaglara baxırdım ki iki yazia rast gəldim. Bu yazıların biri turk yazıçısı Əziz Nəsinə görəydi. Əziz Nəsin iranda turk yazıcılarının arasında sanırım ki hamısından çox ve iyi tanınmışıdır. Bu geçən illərdə və sənələrdə əlbəttə Nazim Hekmet və Yaşar Kemalında kitabları nəşr edilmişdir. Ama iranlilara Əziz Nəsin bir ayri yeri var ürəklərdə. Onun kitabları İran inqilabdan qabax çoxlu nəşr olunurdu ama inqilabdan sonra bu yazıçıdan iki uç kitabdan sonra ayrı bir şey neşr edilmiyib. Bu mən işarə edən yazida iranlıların umumi baxışları ona bəlli olurdu. Orda bir linkde artırmışdı ki Nəsinin zindiganliğ macəralarıydı: Böyle Gelmiş Böyle Gitmez.
Ikinci yazıda genə çox calibidi çun bir Türkieli qızın baxışıydı İrana. Mene çoxlu teejubludur ki iki qonşu bir bələ biri birindən xəbərsizdilər. Hələ yaxçıdır ki iranlilar Türkieye gəlip gedillər və tanışlıxları var. Ama hər iki tərəf biri obirin Ərəblərə oxşadır və dıyır o birisi dil Ərəb dilidir. Bu söz turkie tərəfindən artiq eşidilir. Türkiyəlilər bu sözü fars dilinin alfabetinə xatir diyillər. Ama bu taydada vardılar adamlar ki diyillər türkiyəlilərin latin alfabeti səbəb olup ki olar oz dillərindeki kələmələrin köklərin tanımıalar və o haldaki dıllərində yarı kelemeler Ərəb kökü var fikr edələr ki dilləri xalis türküdü. Hərhalda mənim nəzərimə hər iki tay haqlıdılar.

Oxtay

əziz yoldaşım, Hesam. Haqlısın, menim adımı Oxtayın üstündən Oxtay qoyuplar ama heyif ki onun şerlərinden iki üçündən başqa ayrıların eşitməmişəm. Oxtay bizinən bir uzaq familçiliği və nisbəti var onun için zindiganlığından az-bə-çox xəbərim var. Oxtay mənim əmim arvadının xanivadəsindəniydi. Əmi-qızım bir yol təriflirdi mənim için ki ondan sora ki Oxtayi tutup aparıllar onun anası gorxudan onun əldə olan yazıların ki çoxlu nəşr olunmamış şerlərə şamiliydi yandırır. Sora ki Oxtayın qardaşı evə qayıdır və bilir ki qardaşının təkcə yadigarları yandırılıp narahatliğindan başın duvara çalır.
Buda deməğ olar Oxtayın ən adlım və tanınmış şeridir ki Səməd için yazıpdır:

Oxudu garanguş ayriliğ sozun
muruvәt әhlinin gozu yolda kәn
jumdu tufanlara, unutdu ozun
ulduza nә jәvab verәjәyәm mәn?

Qışda qarlı dağlar soraqlaşsalar
Tәbrizın gül oğlun, mehriban oğlun
Bir haray çәkәrәm, ay uca dağlar

Axtarın Arazın çәnlı belindәn
Tәbrizın gül oğlun, mehriban oğlun

Düşmәn tә'nә vursa Sәmәd hardadır
Әlimi sinәmә çalıb deyәrәm
Sәmәd könlümdәdir, ürәyimdәdir
doyuşub olsәdә donmәz elindәn

Onun sәdagәti jan verir bizә
Alovlu eşgindәn ilham aliriq
hәr dәgigә baş çәkir urayimizә
muğayatliq edir öz әkdiginnәn

Söylәyәn gedәcәk, sözü qalacaq
Әdalәt nağılın, el doğruldacaq
Zülm evi әdlilәn bәrbad olacaq
sәmәdi qarşida gorәjәk duşman

Bu bir nağıldır ki ellәr soylәyir
Biri sәsdәn duşsә obirisi diyәr
Nağılci dayanar, soz dәvam edәr
El ucun yaşayar burda bәslәnәn

Nigəran qalmasın, Ulduza deyin
könlümә almışam, Sәmәd'in yolun
Sәmәd könlümdәdir, ürəgimdәdir
Vurğunun adaşı ciyәrimdәdir
İntiqam alacaq el düşmәnindәn
Oxtay (A.Nabdil)

Azəri

Indi arxayın oturub və istədiyim dilin alfabetice yaza bilərəm. Bilmirəm hələ ki bu iş ola biləcəq ya yox ama mən yazacağam. Nədən yazım?

Turkunu Duz Yazmaq

Ne icin artiq burda yazmiram ya yazammiram!? Teze bir iki aydir ki gorurem Turkieden ve Azerbaijannan buraya gelen olur ve baxan olur. Ozumnen fikirleshirem ki "eshi! Bu garmagarishiq yazilarivi necur bunlar oxuya bilecekdiler?" men azerbaijan turkuyem amma hec vaxt oz dilime yazmagi mene orgetmiyipler, men ancak danismagi basariram! Buranida baslamaxdan menzur buyuydu ki yazmagi orgesem amma Azeri fontun burda yola salammamisham. Ancax neinemeq? Isler boyledir!
Bir hefte bundan gabax internetde bir ayri Azeri weblogdan Koroghlu ve hemide Esli-Kerem nagillarin tapdim. Mene anam ushaxlighimda Esli-Kerem naghilin teriflemishdi amma yadimnan chixmishdi. Bilirdim ki bir gozel tragic bir nagildir. Duneniydi ki dayim menen zeh vurdu, her hefte zeh vurar halimi gerib memleketde sorusha! Dedim Eslinin naghilin mene soyle! Tilfunda naghili bashlayib gurtardi, chox gozel, arasinda neche Asiq havasida menim ichin oxudu! Chox gozeldi, gereh ki asiqlar teriflien destanlarin oz seslerinnen tapam, xususen Asiq Dervish ki Urmienin cox adli ve taninmish Asiqlarinnaniydi ki indi allah rehmet elesin bilesine.

Forum des Longues

Nece gun bunnan beri, Toulouse sehrinin Capitole meydaninda bir yiginax variydi ki dunianin dilleri ucun tertib verilmishdi. Bu sehrde her bir aqalliatin kim muayyan bir dili variydi orda bir guse texsis verilmisdi. Cox calibiydi ve coxlu gismlerde diller variydi. Amma o halda ki armenilerin gurfesi variydi ve reqs konserti tertib vermishdiler azerbicanin hec bir nimayendesi yoxuyde. Amma ne gheder olarin reghsleri ve musiqileri bize yaxindir. heyif!

Her halda burda tesmim tutmusux ki septembre ayinda bir Azerbaican gejesi tutax. Gereh ki gelen hefte ki menim sinavlarim qurtuldu basliam onun ucun hazirlanam.

Iller gabax, Iller sonra

Iller gabax, o zaman ki hele Armenilerinen Azerilerin arasinda dava dushmemishdi ve olar sulhle yan ba yana yashirdilar, bir oxumax dillerde gezerdi:

"ezelden gardashdir ellarimiz

Dost olub birleshib ellarimiz

Uraghi bir olub, choraki bir olub, har neyi bir olub ellarimizin

Uraghi bir olub, choraki bir olub, har neyi bir olub ellarimizin

Kur, araz, ararat, gozeldir bu hayat

Kur, araz, ararat, gozeldir bu hayat

Gardash olub hayastan Azerbaican

Gardash olub hayastan Azerbaican

Neghmemiz ujalsin gune ayax

Sesimiz yayilsin bu dunyaya

Shen sesi bir olub, hevesi bir olub, nefesi bir olub ellarimizin

Shen sesi bir olub, hevesi bir olub, nefesi bir olub ellarimizin

�"

Heyif ki Armenistan ahdine vefadar galmadi. Indi bu oxumax azerbaicanda yasakdir. Kimse goylu istemir ki bunu eshitsin. Haxlarida var. bilmirem olajax ya yox ve eger olsa neche yil chekecek ki bir daha bunu eshidek. Indi ki dushmanchalix ele dikkelib ki umut nuru gorunmur. Dunen bir fars dostumnla danishirdim ve o armenilerin terefin saxladi. Shuxlugha saldim ve ustunnen kechdim amma bu ish bir terefin o biri terefi danmaghinan duzelmez. Gereh her iki teref burda el ele vere ki bu mushkuller gurtula. Her halda azerbaicannilar da bir adamlar deyiller ki garabaghdan el chekeler. Garabagh bize en eziz sheylerin xatireside. Onnan keche bilmerik.

Bu Gun Anladim

Bu turku mahnisin Qashqayilerin communitisinde, Orkut sitinda tapdim. ishtibahsiz deyir amma oxumaghina deyer. doghrusu ozumede ta'ajjubu var ki nie men ki bir bele tarixe elaghem var, Qashqayilarin tarixine gore az bilirem. meselen ele bu ki nejur olub ki fars olkesinde, farslarin mantaghasinin lab ichinde bir Turku ilat bir bele gudret qazaniplar. Elie bilsem gereh qashqayi dostumnan olarin tarixine gore sorusham.
elbette bu mahni Istanbuli turkusunun mahnilarinnande:

bugun anladim
beni sevmedigini
sadece tanidigin
sana yakin biriyim

bugun anladim
beni sevmedigini
sadece varligina
alistigin biriyim

kizginim canim
ama kendime
laf anlatamadim
su inatci g?nlume

kirginim canim
ama kendime
sana kapilip giden
su zavalli kalbime

git ne olur
nasil olsa unuturum
acilar bana kalsin
dunya senin olsun

git ne olur
nasil olsa alisirim
huzunler bana kalsin
mutluluk senin olsun

bugun anladim
sana ayit deyilim
sadece adini
bildigin biriyim

bugun anladim
beni sevmedigini
sonuna geldigini
herseyin bittigini

kizginim canim
ama kendime
laf anlatamadim
su inatci g?nlume

kirginim canim
ama kendime
sana kapilip giden
su zavalli kalbime

git ne olur
nasil olsa unuturum
acilar bana kalsin
dunya senin olsun

git ne olur
nasil olsa alisirim
huzunler bana kalsin
mutluluk senin olsun

(boyuk memnunniet ve tesekkurler eziz kardeshim, Aydin beyden ki bu sarkida istibahlarimi mene dediler)

chox mahni istemirem burda yazam. elie bilsem calishacayam artix Azerbaijan ve Turklerin tarixinnen burda yazam. sizinde herne nezeriz buranin iyi olmagina varizde mene diyin. hosca kalin!

Toylar - Chanson perdu?e

Toylar mahnilarinda, gabaxja demishken, bu mahnini yaddan cixatmishdim:

Toylar mubarek, mubarek bada

Ey gulu reyhan, reyhan bicerem men

Damad yolunda candan gecerem men�

A380

A380 3
Originally uploaded by okhtay.

O goydeki balonlar heresi bu ashagidaki insanlarin har birisine shahiddir. Olar bu insanlarin her gunku tarix boyu arzusuna ki ucha bilsinler seslenib dinlie bileller.

Ilk defe

Bu mahnia gore hec bir zat yazmiram. Ele bu ozu kifayetdir menim halimnan:

"Ilk defe sahilde, gorum onu men,

gizli bir usutme kecdi qalbimden,

tutmusdu uzunu mavi xezere,

o denize daxdi, men o gozele...

dinmek istedim, dine bilmedim, dine bilmedim, ne etdim yar, bilmedim

dolandi bahar, yaz, dolandi payiz,

fikrimden silinib, getmedin ay qiz,

aradim men seni, bagda baxcada

husnunu her zaman salaram yada...

gezip dolandim, gore bilmedim, gore bilmedim, ne etdim yar, bilmedim

men toya cagrildim bir axsam cagi,

bezenip gulurdu damad otagi

gorenjek tanidim men o gozeli,

ag paltar geymisdi, o gozel peri...

hami gulende, gule bilmedim, gule bilmedim, ne etdim yar, bilmedim"

Adlar

Buyun Urmienin yadina dusmusdum. Dostlarimin biri mene bir xaber yolladi ki Urmia golunun jezirelerinin adin dayisiller ve yerine Farsija adlar goyullar. Bilmirem bu isinen dusmencelix yaradmaxdan sonra daha neler ele getiriller amma feget bu ise te'essuf yemek olar.